Ondanks bezuinigingen blijven de zorgkosten in Nederland ieder jaar stijgen. Petricia Siepman is natuurvoedingsdeskundige en werkt bij The Healthy Heart, een organisatie die zich inzet voor mensen met hart- en vaatziekten. “Om ziektes te voorkomen, moeten we gezonder en meer plantaardig eten.”

Dure zorg
Het is een groot vraagstuk voor de overheid: hoe houden we de zorg betaalbaar? Door de vergrijzing zijn er steeds meer ouderen die niet werken en zorg nodig hebben. In verhouding zijn er minder werkenden die voor deze kosten kunnen opdraaien. Naast een toename van het aantal ouderen, wordt de zorg ook duurder vanwege technologische ontwikkelingen. Het huidige kabinet bedacht verschillende oplossingen voor het terugdringen van de zorgkosten. Bijvoorbeeld door de huisartsen meer te laten doen. Dat is namelijk goedkoper dan een specialist. Nederlanders dragen tegenwoordig ook steeds meer zelf bij. De kosten van het verplicht eigen risico stegen in tien jaar van 150 euro naar 385 euro in 2018. 

Hart- en vaatziekten
Elke dag sterven 106 mensen in Nederland aan hart- of vaatziekten; 24 van hen zijn jonger dan 75 jaar. 1,4 miljoen Nederlanders zijn hart- en vaatpatiënt, en dagelijks nemen ziekenhuizen in ons land 750 mensen op vanwege hart- en vaatziekten. Voor 2017 waren hart- en vaatziekten de eerste doodsoorzaak bij vrouwen, maar inmiddels is dat kanker.

Deze cijfers illustreren de omvang van het probleem. De term hart- en vaatziekten omvat verschillende aandoeningen zoals een hartstilstand, beroerte, hartinfarct, TIA, hersenbloeding, en trombose. Niet alleen in Nederland is het een probleem, wereldwijd zijn hart- en vaatziekten de grootste doodsoorzaak.

Vrouwen overlijden vaker aan hart- en vaatziekten dan mannen. Dat komt door de verschillen tussen het vrouwen- en het mannenhart. Zo zijn de signalen van een hartinfarct bij vrouwen vaker minder duidelijk dan bij mannen. Daarnaast treden hartklachten vaak later op, vermoedelijk doordat hormonen vrouwen hiertegen beschermen tot de overgang.

Voeding
Als je ziek bent, dan neem je medicijnen. Maar tegenwoordig is er veel te doen over medicijnen: ze worden te duur en veroorzaken allerlei bijwerkingen. Petricia Siepman denkt dat met een goed voedingspatroon al veel bereikt kan worden, want zo zegt ze: “voeding kun je ook inzetten als medicijn.” The World Health Organization heeft drie kernboodschappen over hoe mensen zichzelf kunnen beschermen tegen hartaanvallen en beroertes:

1. Roken, een slecht voedingspatroon, en weinig beweging vergroten de kans op hartaanvallen en beroertes.
2. Door iedere dag minimaal een halfuurtje te bewegen verklein je de kans.
3. Door minimaal vijf porties groenten en fruit per dag te eten, en de zoutinname te beperken tot 1 theelepel per dag, verklein je de kans.
“In Nederland hebben we altijd over 250 gram groenten per dag, veel mensen denken dat ze dat wel redden. Dat is niet altijd zo, daarnaast is het de minimale hoeveelheid die je nodig hebt. Hoe meer, hoe beter,” legt Petricia uit. Ben je benieuwd hoe een bord met 250 gram groenten eruitziet? Klik dan hier.

“Groenten en fruit bevatten allemaal verschillende voedingsstoffen. Variatie is daarom heel belangrijk. Eet dus niet alleen een paprika, maar combineer het met andere groenten. Hoe feller de kleur hoe meer voedingsstoffen. Iedere kleur heeft een andere samenstelling van voedingsstoffen. Ik zeg altijd eat the rainbow,” vertelt Petricia.

Petricia bereidt een gezonde maaltijd, en legt uit hoe je voeding kan inzetten als preventiemiddel tegen hart-en vaatziekten.

Plantaardig
Zoveel mogelijk groenten eten is dus belangrijk, maar daar staat tegenover dat het beter is om minder (rood) vlees te eten. Amerikaans onderzoek wees in 2013 uit dat dit namelijk kan leiden tot aderverkalking. Door die aderverkalking neemt de kans op hartziekten toe. Op de site van het Voedingscentrum is dan ook te lezen dat rood vlees, bewerkt vlees en vleeswaren de kans op een beroerte verhogen. “Het mooie is dat je de aderverkalking ook weer kunt verminderen. Als je vlees voortaan schrapt, zal de aderverkalking afnemen. Het is dus niet te laat, en je kunt je dieet aanpassen om ziektes te voorkomen,” vertelt Petricia.

Petricia is niet de enige die denkt dat voeding een belangrijke rol speelt, huisarts Tamara de Weijer vertelt in het AD hoeveel bewijs er dat een bezoek aan de groenteboer soms een beter alternatief is voor medicatie. 

Steeds meer Nederlanders verhuizen naar België. Het is goedkoper, dichtbij en er is een gemeenschappelijke taal. Tijdens de pandemie worden de verschillen tussen Nederlanders en Belgen meer zichtbaar. Naar België verhuizen blijkt dan ook minder makkelijk dan vaak wordt gedacht, want de culturele verschillen tussen de twee landen zijn erg groot.

Ieder land heeft een ander beleid als het aankomt op corona. Buurland België heeft meestal strengere regels dan Nederland. Zo was er in het voorjaar geen intelligente maar een ‘gewone’ lockdown. Daarnaast dragen de Belgen al gehoorzaam sinds de zomer mondkapjes.

De verschillen in het coronabeleid zorgen bij sommige grensbewoners voor irritatie. “Je ziet gelijk wie een Hollander is, die dragen geen mondkapje. Ik begrijp niet waarom ze dat risico nemen. De kans dat ze mij besmetten is groot”, vertelde Vlaming Marcel Wouters afgelopen zomer. De verschillen tussen de twee landen komen niet ineens uit de lucht vallen. Volgens een factcheck van Knack is het grotendeels waar dat Belgen qua cultuur dichter bij Italianen staan dan bij Nederlanders.

Cultuurshock
Nederlanders die in België wonen merken ook grote verschillen. Zaide Bil-Chand verhuisde in december 2012 van Groningen naar België om stage te lopen bij het productiehuis Woestijnvis. “Ik verhuisde vol vertrouwen naar België zonder dat ik goed was voorbereid en toen kwam er echt een klap. Ik ben meerdere keren in het buitenland geweest en naar België verhuizen voelde laagdrempelig. Ik had niet verwacht dat het verschil met Nederland zo groot zou zijn. Ik kreeg mijn grootste cultuurshock ooit.”

Zaide merkt dat ze in België veel meer woorden nodig heeft om duidelijk te maken wat ze bedoelt. Benieuwd naar een voorbeeld? Luister naar Zaide

Communicatiedeskundige Evert van Wijk, sinds dertig jaar ‘Nederbelg’, schreef twee boeken over de cultuurverschillen tussen België en Nederland. “Met mijn boeken wil ik vooral Nederlanders waarschuwen voor de vele valkuilen die er zijn. Veel mensen zien België als een soort provincie van Nederland. We spreken min of meer dezelfde taal, dus denken veel mensen dat de rest ook hetzelfde is. Ik ben er stellig van overtuigd dat er binnen Europa geen groter verschil is tussen twee buurlanden dan België en Nederland.”

Verhuizen naar België is in de praktijk dus minder simpel dan het lijkt vanwege de culturele verschillen. Desondanks neemt het aantal Nederlanders dat in België gaat wonen al jaren toe.

Er zijn allerlei redenen voor Nederlanders om naar België te verhuizen, vanwege werk of voor de liefde. Een veelgehoorde reden is de betere woningmarkt. Er zijn goedkopere koopwoningen, een minder krappe woningmarkt en lagere huurprijzen. Ook veehouders van megastallen verhuizen naar België vanwege de minder strenge regelgeving.

Cultuurmodel
Verschillende onderzoeken beamen dat er grote verschillen zijn. Zo deed Marinel Gerritssen, hoogleraar interculturele bedrijfscommunicatie, in 2014 crosscultureel onderzoek waaruit blijkt dat Vlaanderen en Nederland sterk van elkaar verschillen op twaalf van de zestien culturele waarden. De verschillen tussen Vlamingen en Walen noemt ze overigens verwaarloosbaar, want die zijn in de realiteit heel klein.
Sociaal psycholoog Geert Hofstede bedacht een cultuurmodel gebaseerd op vijf dimensies: machtsafstand, individualisme, masculiniteit, onzekerheidsvermijding en lange- of kortetermijndenken.  Hofstede is van mening dat er bijna nergens buurlanden zijn die meer van elkaar verschillen als Nederland en België.  Volgens het model van Hofstede behoort Nederland dan ook toe aan het Germaanse Europa.  België staat juist dichter bij de Latijnse cultuur van onder andere Frankrijk en Italië.

Machtsafstand
Volgens de cultuurdimensies van Hofstede verschillen België en Nederland het meest qua machtsafstand, masculiniteit en onzekerheidsvermijding. Zaide merkte tijdens haar stage dat de machtsafstand in België groter is. “Jan Eelen is een vrij grote naam in de televisiewereld, hij wordt in de volksmond ‘Jakke’ genoemd. Als hij mij in de gang begroette beantwoorde ik met ‘Dag Jakke’. Ik werd meteen door de andere stagiaires op mijn vingers getikt omdat ik niet zomaar tegen Jan Eelen kon praten alsof hij mijn buurman was”.

Evert merkt ook dat de machtsafstand in België groter is. Bovendien vindt hij het vaak onduidelijk wie er aan de knoppen draait en wie de beslissingen neemt binnen een bedrijf. “Daarnaast is de affectieve relatie erg belangrijk, het gaat erom dat er een goede klik ontstaat voordat er zaken kan worden gedaan.”

Onzekerheidsvermijding
België is volgens Hofstede een van de landen met de hoogste onzekerheidsvermijding. Evert ziet dat terug doordat Belgen vaak de kat uit de boom kijken en meer gebonden zijn aan hun streek. “Het komt best veel voor dat mensen die in West-Vlaanderen wonen iedere dag de trein op en neer naar Brussel nemen voor werk”. België is inderdaad een echt ‘pendelvolk’, en is een van de landen waar mensen het minst vaak verhuizen. Als Belgen verhuizen staat hun nieuwe huis vaak binnen vijf kilometer van hun vorige verblijfplaats.

Onzekerheidsvermijding uit zich het meest door het hebben van regels en planningen. Zaide vindt juist dat de regels in België flexibeler zijn dan in Nederland. “In België zijn ook veel regels, maar die worden meer gezien als leidraad, zodat je daarnaast je eigen manier kunt verzinnen om daaromheen te werken. De regels zijn er dus wel, maar die mag je ook creatief bekijken. In Nederland is die ruimte voor creativiteit volledig afgedekt.”

Masculiniteit
Volgens Hofstede is Nederland een feminien land, we werken om te leven, maar leven niet om te werken. Zaide merkt dat de work-life balance in België heel anders is. België is volgens Hofstede dan ook veel meer masculien. Succesvol zijn is belangrijker dan zelfontplooiing. “Ik merk heel erg dat je hier nooit genoeg doet. Ik werk parttime bij een productiehuis en mijn baas werkt tot zes uur, maar vanaf negen uur ’s avonds werkt ze weer verder”.

Evert beaamt dat ze in België veel harder werken. “Vroeger werkte ik voor een bedrijf waarvoor ik deels in Terneuzen en deels in Brussel kwam. Als ik in België ’s avonds op het kantoor kwam zat daar nog de helft van de mensen te werken. In Nederland gaan de meeste mensen om vijf uur naar huis. Dan kunnen ze op tijd eten en hebben ze nog een avond voor zichzelf. De Belgen werken gewoon door en eten ’s middags warm in plaats van in de avond.”

Benieuwd naar zo’n Belgische lunch op het kantoor? Luister naar Evert

Overheersing en de kerk
Hoe kan het dat twee buurlanden zoveel verschillen? De kerk en overheersing uit het verleden spelen daar volgens Evert een grote rol in. “Als je overheerst wordt door een natie, of zoals België door talloze naties, dan leer je om altijd ja te zeggen. Mensen die nee zeggen tegen de overheerser worden namelijk gestraft. Daarnaast heeft Nederland een calvinistische cultuur en België een katholieke traditie”. Volgens Geritssen kan niet met zekerheid worden vastgesteld of de verschillen tussen de twee landen zijn ontstaan vanwege historische gebeurtenissen. Het is wel plausibel dat een katholiek onderdrukt volk andere waarden heeft dan een volk dat minder onderdrukt is en overwegend protestants is.

België en Nederland waren van 1815 tot 1830 voor het laatst verenigd. Daarvoor, tijdens de Reformatie, waren de twee landen ook al verenigd als onderdeel van de Spaanse Nederlanden. Het Spaanse bewind van de katholieke Filips II trad hard op tegen de protestanten. In 1581 verklaarden de Noordelijke Nederlanden zich met het Plakkaat van Verlatinghe onafhankelijk van Spanje. De Zuidelijke Nederlanden waren nog niet verlost van het Spaanse bewind, dat hard optrad tegen het protestantisme. Na de val van Antwerpen in 1585 vertrokken 50.000 protestanten en intellectuelen uit het zuiden naar de Noordelijke Nederlanden. Zodoende werden de Zuidelijke Nederlanden voornamelijk rooms-katholiek, en het noorden overwegend calvinistisch.

Vandaag de dag is de invloed van de kerk minder groot. In 2010 noemde zestig procent van de Belgen zichzelf katholiek, in 2018 ging het om ruim 52 procent. In Nederland zei in 2010 28 procent van de mensen katholiek te zijn. In 2018 was dat gedaald naar 22 procent. Dat religie nog steeds invloed heeft ziet Zaide ook. “Het katholieke zit zo in België ingebakken. Dat zijn dingen die je vroeg of laat gaat tegenkomen. Ik heb daarover gelezen zodat ik het kan herkennen.”

Wil je weten hoe je religie in België kunt herkennen? Luister naar een voorbeeld van Zaide

Tips
Hoe kunnen Nederlanders die zich in België vestigen het beste voorbereiden? “Behandel het als een ander land”, vertelt Zaide. “Als je naar de andere kant van de wereld reist gaan mensen van tevoren informatie over dat land lezen. Dat raad ik ook aan voor België. Het is niet makkelijk en het is een grote misvatting dat doordat we de taal delen alles hetzelfde is in België.

Volgens Evert is het belangrijk is dat Nederlanders zich wat meer bescheiden opstellen. Het is daarnaast belangrijk om te begrijpen hoe Belgen naar Nederlanders kijken. “Er is een prachtig gezegde in Vlaanderen: Als een Hollander je niet bedrogen heeft dan is hij het vergeten.”